nam quốc sơn hà nam đế cư là của ai

Bách khoa toàn thư hé Wikipedia

Nam quốc tô hà
Thất ngôn tứ tuyệt
Thông tin cẩn tác phẩm
Tên gốcKhông có
Tác giảKhông rõ
Thời gian trá sáng sủa tác981
Triều đại sáng sủa tácNhà Tiền Lê
Quốc giaViệt Nam
Ngôn ngữVăn ngôn
Thể loạiThất ngôn tứ tuyệt
Tên ViệtSông núi nước Nam

WikisourceNam quốc tô hà

Nam quốc tô hà (chữ Hán: 南國山河) là 1 bài xích thơ thất ngôn tứ tuyệt ghi chép vị văn ngôn ko rõ ràng người sáng tác (mặc cho dù một số ít mối cung cấp nhận định rằng Lý Thường Kiệt là kẻ ghi chép ra), được xem như là phiên bản Tuyên ngôn song lập thứ nhất của nước Việt Nam, xác minh tự do trong phòng thế quyền Đại Việt bên trên những vùng khu đất của tôi.[1][2] Bài thơ này còn có ứng dụng khuyến khích ý thức quân sĩ, canh ty Lê Hoàn kháng quân Tống năm 981[3] và Lý Thường Kiệt kháng quân Tống năm 1077. Trong văn hóa truyền thống, chân thành và ý nghĩa và độ quý hiếm của bài xích thơ nhập lịch sử vẻ vang nước Việt Nam được người Việt thừa nhận thoáng rộng.[4]

Bạn đang xem: nam quốc sơn hà nam đế cư là của ai

Tên gọi

Bài thơ này vốn liếng ko mang tên, tên thường gọi Nam quốc tô hà là vì những người dân biên soạn cuốn sách Hợp tuyển chọn thơ văn Việt Nam, tập luyện 2 (sách bởi Nhà Xuất phiên bản Văn học tập xuất phiên bản năm 1976) đưa ra, lấy kể từ tứ chữ đầu nhập câu thơ thứ nhất của bài xích thơ này (Nam quốc tô hà Nam đế cư).[5]

Văn bản

Nam quốc tô hà

Bài thơ Nam quốc tô hà với tối thiểu là 35 dị phiên bản sách và 8 dị phiên bản thần tích. Thư tịch thứ nhất với chép bài xích thơ này là sách Việt năng lượng điện u linh tập, tuy nhiên phiên bản Nam quốc tô hà nhập Việt năng lượng điện u linh tập ko cần là phiên bản được nghe biết tối đa, phiên bản ghi nhập Đại Việt sử ký toàn thư mới nhất là phiên bản được rất nhiều người biết nhất. Đại Việt sử ký toàn thư là cỗ chủ yếu sử thứ nhất với biên chép bài xích thơ này.[6][7][8]

Bản ghi nhập Đại Việt sử ký toàn thư như sau:[9]

南國山河南帝居
截然分定在天書
如何逆虜來侵犯
汝等行看取敗虛

Phiên âm Hán –Việt:

Nam quốc tô hà Nam đế cư
Tiệt nhiên toan phận bên trên thiên thư
Như hà nghịch ngợm lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hỏng.

Bản dịch nghĩa của Nguyễn Tri Tài:[10]

Sông núi nước Nam, vua nước Nam ở,
Phân vị rẽ ròi đang được ghi nhập sách trời.
Cớ sao lũ giặc bạo ngược cho tới xâm phạm,
Chúng bây rồi coi, tiếp tục chuốc lấy thất bên trên tan tành.

Bản dịch nghĩa của Nguyễn Hùng Vĩ:[11]

Sông núi nước Nam, Nam đế quản lí trị
Hiển nhiên đang được toan phận bên trên thiên thư
Cớ sao bọn giặc ngỗ ngược cho tới xâm phạm
Mà bọn chúng cất cánh, coi rời khỏi, lại chịu đựng bại ư?

Bản dịch của Trần Trọng Kim

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành toan phận ở sách trời
Cớ sao lũ giặc sang trọng xâm phạm
Chúng cất cánh sẽ ảnh hưởng tiến công tơi bời.

Lịch sử

Hiện ni, sơ cỗ đo đếm đang được thấy có tầm khoảng 30 dị phiên bản bài xích thơ Nam quốc tô hà ở trong những văn phiên bản Hán Nôm chép tay hoặc xung khắc mộc. Cụ thể là 8 phiên bản Việt năng lượng điện u linh, 10 phiên bản Lĩnh Nam chích quái:[12], Thần phả thông thường cửa ngõ sông Ngũ Huyện (Quả Cảm, Hoà Long, Yên Phong, Bắc Ninh), Biển xung khắc bài xích thơ Nam quốc tô hà ở Phù Khê Đông (Tiên Sơn, Bắc Ninh), Trương tôn thần sự tích, Thiên Nam vân lục liệt truyện, Dư địa chí, Đại Nam nhất thống chí; phẳng phiu trình thản cỗ.[13]

Trong cuộc chiến tranh Tống–Việt chuyến loại nhất

Theo sách Lĩnh Nam chích quái:[14]

Năm Thiên Phúc vẹn toàn niên hiệu vua Lê Đại Hành; Tống Thái Tổ sai Hầu Nhân chỉ bảo, Tôn Toàn Hưng đựng quân xâm lăng nước Nam. Hai mặt mũi đối lũy nằm trong thế cự cùng nhau ở sông Đồ Lỗ. Vua Lê Đại Hành nằm mê thấy nhị anh thần nhân phía trên sông vái tuy nhiên bảo rằng bọn họ là Trương Hống, Trương Hát xưa theo đuổi Triệu Việt Vương; ni xin xỏ nằm trong căn nhà vua tiến công giặc nhằm cứu vãn hình hài. Vua Lê Đại Hành tỉnh dậy ngay tắp lự nhen nhóm hương thơm khấn cầu thần canh ty. Đêm ấy thấy một người dẫn đoàn âm binh áo Trắng và một người dẫn đoàn âm binh áo đỏ hỏn kể từ phía Bắc sông Như Nguyệt và lại nằm trong xông nhập trại quân Tống tuy nhiên tiến công. Quân Tống kinh hoàng, thần nhân tàng hình bên trên ko, rộng lớn giờ đồng hồ dìm rằng:

Nam quốc tô hà Nam đế cư

Hoàng thiên dĩ toan bên trên thiên thư

Như hà Bắc Lỗ lai xâm lược

Bạch nhận phiên trở thành phá huỷ trúc dư.

Quân Tống nghe thấy, xéo giẫm lên nhau chạy tan, đại bại tuy nhiên về. Vua Lê Đại Hành quay trở lại ăn mừng, truy phong mang lại nhị vị thần nhân, một là Tinh Mẫn Đại Vương lập miếu thờ bên trên té phụ vương sông Long Nhãn, nhị là Khước Mẫn Đại vương vãi lập miếu ở té phụ vương sông Như Nguyệt.

Đa số những căn nhà nghiên cứu và phân tích thống nhất đề thương hiệu khuyết danh người sáng tác bài xích thơ. Riêng Lê Mạnh Thát nhập bài xích "Pháp Thuận và bài xích thơ thần nước Nam sông núi" nhận định rằng người sáng tác bài xích thơ là Đỗ Pháp Thuận.

Các căn nhà nghiên cứu và phân tích mới đây thống nhất ý kiến Nam quốc tô hà là bài xích thơ xuất hiện nay bên dưới thời Lê Đại Hành và nối tiếp được Lý Thường Kiệt áp dụng về sau.[a][15][16]

Trong cuộc chiến tranh Tống–Việt chuyến loại hai

Sông Như Nguyệt (sông Cầu)

Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư

Năm 1076, Quách Quỳ, Triệu Tiết lấy quân 9 tướng tá, phù hợp với Chiêm Thành, Chân Lạp tiến công Đại Việt. Hai mặt mũi giao đấu ở sông Như Nguyệt, một tối quân sĩ chợt nghe nhập thông thường Trương tướng tá quân[17] phổ biến gọi lớn rằng:

Nam quốc tô hà Nam đế cư

Tiệt nhiên phân toan bên trên thiên thư

Xem thêm: con dâu nguyễn tấn dũng là ai

Như hà nghịch ngợm lỗ lai xâm phạm

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hỏng.

Sau này quả thật lời nói thơ, Lý Thường Kiệt vượt qua quân Tống.[18][19]

Theo sách Việt năng lượng điện u linh – Chuyện Trương Hống và Trương Hát

Thời Nam Tấn Vương căn nhà Ngô lên đường tiến công dẹp Lý Huy ở Long Châu, đóng góp quân ở cửa ngõ Phù Lan, tối ngủ nằm mê thấy nhị người kỳ vĩ, dung mạo tuấn tú cho tới tung ra căn nhà vua và xin xỏ trợ chiến. Nhà vua căn vặn tính danh, bọn họ vấn đáp rằng bọn họ là bạn bè vốn liếng người Phù Lan, thực hiện tướng tá của Triệu Việt Vương, Việt Vương bị Lý Nam Đế (Hậu Lý Nam Đế) vượt qua. Nam Đế thực hiện lễ trọng ý mong muốn mang lại bọn họ thực hiện quan; nhị bạn bè khước từ, trốn nhập núi Phù Long, Nam Đế rất nhiều lần cho những người truy nã ko được, mới nhất treo ngàn vàng cầu người bắt. Hai bạn bè đều tợp nằm trong độc tuy nhiên bị tiêu diệt. Thượng đế thương bọn họ không có tội mang lại thực hiện Than Hà Long Quân Phó Sứ, tuần nhị sông Vũ Bình và Lạng Giang đến tới bên trên mối cung cấp, hiệu là Thần Giang Phó Đô Sứ. Trước bại liệt đã hỗ trợ vua Ngô Quyền nhập chiến dịch Bạch Đằng.

Nam Tấn Vương tỉnh dậy mới nhất lấy tế và khấn thần phò trợ. Sau bại liệt Nam Tấn Vương thắng trận, bình hoàn thành quân Tây Long vua sai sứ phân chia địa điểm lập thông thường thờ, đều phong thực hiện Phúc Thần một phương, chiếu phong anh là Đại Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập thông thường ở cửa ngõ sông Như Nguyệt. Còn em là Tiểu Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập thông thường ở cửa ngõ sông Nam Bình.

Thời vua Nhân Tông căn nhà Lý, binh Tống phái nam xâm kéo cho tới biên cảnh; vua sai Thái úy Lý Thường Kiệt dựa bờ sông đóng góp cừ nhằm cố thủ. Một tối bại liệt quân sĩ nghe nhập thông thường phổ biến dìm lớn rằng:

Sông núi căn nhà Nam Nam đế ở

Phân minh trời toan bên trên thiên thư.

Cớ sao nghịch ngợm lỗ sang trọng xâm phạm

Bọn bọn chúng rồi phía trên tiếp tục bại hỏng.

Quả nhiên quân Tống ko tiến công đang được tan tung. Thần nằm mê rõ rệt, mảy lông sợi tóc chẳng sai.[20]

Theo Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003)

Năm 1076, rộng lớn 30 vạn quân căn nhà Tống (Trung Quốc) bởi Quách Quỳ lãnh đạo xâm lăng Đại Việt (tên nước nước Việt Nam thời đó). Lý Thường Kiệt lập chống tuyến bên trên sông Như Nguyệt (sông Cầu) nhằm ngăn địch. Quân của Quách Quỳ tiến công cho tới sông Như Nguyệt thì bị ngăn.[21] phần lớn trận quyết đấu khốc liệt đang được xẩy ra bên trên phía trên tuy nhiên quân Tống chẳng sao vượt lên được chống tuyến Như Nguyệt, đành đóng góp trại ngóng viện binh hỗ trợ. Đang tối, Lý Thường Kiệt cho những người nhập thông thường thờ Trương Hống, Trương Hát ở phía phái nam bờ sông Như Nguyệt, fake thực hiện thần gọi vang bài xích thơ bên trên.[22] Nhờ thế ý thức đấu sĩ lên đặc biệt cao. Lý Thường Kiệt ngay tắp lự mang lại quân vượt lên sông, tổ chức triển khai một trận quyết đấu, tiến công trực tiếp nhập trại giặc. Phần vì thế bất thần, phần vì thế sĩ khí quân Đại Việt đang được lên, quân Tống kháng nâng yếu đuối ớt, số bị bị tiêu diệt, bị thương đang được rộng lớn vượt lên nửa. Lý Thường Kiệt ngay tắp lự cho những người sang trọng nghị hòa, hé lối mang lại quân Tống rút quân về nước, lưu giữ vững vàng phạm vi hoạt động nước Đại Việt.

Ý nghĩa nhị câu thơ cuối và đối tượng người tiêu dùng của bài xích thơ

Trong câu thơ cuối của bài xích thơ Nam quốc tô hà với đại kể từ nhân xưng thứ bậc nhị số nhiều "nhữ đẳng" 汝等. Trong những phiên bản dịch thơ của bài xích thơ này kể từ nhữ đẳng đều được dịch là chúng bay hoặc chúng mày. Theo Nguyễn Hùng Vĩ và Nguyễn Sơn Phong "nhữ đẳng" 汝等 nhập câu thơ cuối của bài xích thơ Nam quốc tô hà là chỉ quân Đại Việt, đối tượng người tiêu dùng của bài xích thơ là quân Đại Việt, ko cần quân Tống, ý của nhị câu thơ cuối của bài xích thơ là tại vì sao quân giặc cho tới xâm phạm tuy nhiên những ngươi (quân Đại Việt) lại cam lòng chịu đựng thất bại.[11][23][24]

Dịch thơ

Bản dịch thơ của Trần Trọng Kim:[25]

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành toan phận bên trên sách trời
Cớ sao lũ giặc sang trọng xâm phạm
Chúng cất cánh sẽ ảnh hưởng tiến công tơi bời.

Bản dịch thơ của Trần Trọng Kim từng được tiến hành nhập sách giáo khoa trung học tập của học viên nước Việt Nam tuy nhiên tiếp sau đó đang được bị nockout quăng quật. Theo Trương Phan Việt Thắng phiên bản dịch thơ của Trần Trọng Kim bị nockout quăng quật ngoài sách giáo khoa rất có thể là vì thế yếu tố chủ yếu trị, Trần Trọng Kim là "một trí thức ko nằm trong phe cách mệnh, là Thủ tướng tá "Chính phủ bù nhìn""[26][27].Tuy nhiên, phiên bản dịch đó lại là phiên bản được nổi tiếng nhất vì thế với vần điệu dễ dàng lưu giữ, được phổ cập thoáng rộng.[28]

Bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân:[25]

Núi sông Nam Việt vua Nam ở
Vằng vặc sách trời phân chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm cho tới đây
Chúng ngươi chắc chắn cần đổ vỡ.

Bản dịch thơ bên trên của Lê Thước và Nam Trân được tiến hành nhập sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập luyện 1 bởi Nhà Xuất phiên bản giáo dục và đào tạo nước Việt Nam xuất phiên bản năm 2003 (sách được tái mét phiên bản rất nhiều lần sau đó) tuy nhiên những người dân biên soạn sách giáo khoa Ngữ văn 7 đang không dẫn lại đích thị vẹn toàn văn phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân tuy nhiên sửa câu đầu của phiên bản dịch thư từ Núi sông Nam Việt vua Nam ở trở thành Sông núi nước Nam vua Nam ở.[25]

Xem thêm: toji fushiguro là ai

Theo ông Nguyễn Khắc Phi, Tổng căn nhà biên sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập luyện 1, toàn thể hội đồng biên soạn sách đang được tán thành sửa lại câu thơ đầu nhập phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân vì thế "nước tớ ko lúc nào với quốc hiệu Nam Việt". Cũng theo đuổi ông Phi "Nguyên tắc biên soạn sách giáo khoa ở việt nam rưa rứa quốc tế, được cho phép người biên soạn với quyền sửa chữa thay thế mang lại thích hợp nội dung".[29]

Ông Phạm Văn Tuấn (nhân viên Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm) nhận định rằng việc những người dân biên soạn sách Ngữ văn 7, tập luyện 1 sửa lại phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân là sự việc thực hiện ko đích thị, ko trang nghiêm, ko khoa học tập. Đã dẫn thì cần dẫn đích thị vẹn toàn văn, dẫn sai là ko tôn trọng người sáng tác của phiên bản dịch thơ, ko tôn trọng người gọi, người học tập. Những người biên soạn đang không dẫn đích thị vẹn toàn văn phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân, ko ghi ai là kẻ đang được sửa câu Núi sông Nam Việt vua Nam ở trở thành Sông núi nước Nam vua Nam ở. Theo ông Tuấn những người dân biên soạn sách nếu như không thể dẫn đích thị vẹn toàn văn phiên bản dịch thơ của những người không giống thì nên tự động bản thân dịch.[30]

Bản dịch thơ của Nguyễn Tri Tài:[10]

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Sách trời toan phận đang được rõ ràng ràng
Cớ sao giặc dữ dám xâm phạm
Chờ đấy loại bây tiếp tục nát nhừ tan.

Ghi chú

  1. ^ Phan Huy Lê Lúc khảo cứu vãn kiệt tác ĐVSKTT đang được mang lại rằng: "Các người sáng tác Đại Việt sử ký toàn thư đang được đứng bên trên ý kiến chủ yếu thống, đạo trung quân cùng theo với những nguyên lý của tam cương ngũ thông thường, tam tòng tứ đức nhằm ghi chép sử, nhằm ca tụng chê, nhằm Đánh Giá và phản hồi những anh hùng lịch sử"(24). Vì vậy Lúc Đánh Giá về Lê Hoàn (Lê Đại Hành), người gây dựng rời khỏi căn nhà Tiền Lê (980-1009), một vị nhân vật dân tộc bản địa với công rộng lớn trong những công việc tổ chức triển khai và hướng dẫn việc làm kháng chiến kháng quân Tống chuyến loại nhất, người đã và đang được căn nhà ghi chép sử Lê Văn Hưu nhiệt tình ca tụng "Lê Đại Hành thịt Đinh Điền, bắt Nguyễn Bặc, trói Quân Biện, Phụng Huân dễ dàng như lùa trẻ con con cái, như sai bầy tớ, gần đầy vài ba năm tuy nhiên phạm vi hoạt động toan yên ổn, công tiến công dẹp thành công dẫu là những vua Hán, Đường cũng ko rộng lớn được" thì ngòi cây bút của Ngô Sĩ Liên lại phê phán nóng bức Lê Đại Hành về "tội" ko nhiệt tình phò tá con cái vua Đinh, lập Dương thị thực hiện Hoàng hậu. Ông viết: "Đạo bà xã ông xã là đầu của nhân luân, nguyệt lão của vương vãi hóa... Đại Hành thông dâm với bà xã vua rồi nghiễm nhiên lập thực hiện Hoàng hậu, rơi rụng cả lòng biết hổ ngượng ngùng vậy". Nếu đang được Đánh Giá Lê Đại Hành vì vậy thì dễ dàng gì lại lấy bài xích thơ như 1 phiên bản "Tuyên ngôn độc lập" bại liệt của dân tộc bản địa gắn mang lại Lê Hoàn được. Vì vậy có lẽ rằng cho tới thời gian biên soạn cỗ ĐVSKTT, những người sáng tác đang được gắn bài xích thơ bại liệt mang lại Lý Thường Kiệt. Cũng rất có thể cho tới thời Lý Nhân Tông, Lý Thường Kiệt đang được mượn danh thần, cho những người nấp nhập thông thường dìm bài xích thơ nhằm khích lệ quân sĩ, thực hiện tan biến ý chí và ý thức của kẻ địch. Việc mượn uy thần nhập trận mạc cũng là 1 điều dễ nắm bắt, tuy nhiên việc thần ko được triều đình phong loài kiến căn nhà Lý phong thưởng sau khoản thời gian thắng trận lại không áp theo lệ thông thường. Không lẽ vua Lý Nhân Tông "quên" ko phong thưởng mang lại thần hoặc Việt năng lượng điện u linh "bỏ sót" ko chép?

Thư mục

  • Đại Việt sử ký toàn thư; Soạn fake Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên,... Dịch fake Viện Sử học tập Việt Nam; Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, 1993.
  • Lĩnh Nam chích quái, biên soạn fake Trần Thế Pháp, Tân đính thêm Vũ Quỳnh, Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập xã hội Thành Phố Hà Nội, 1993.
  • Việt năng lượng điện u linh; biên soạn fake Lý Tế Xuyên, dịch fake Lê Hữu Mục, Nhà Xuất phiên bản Dâng Lạc.
  • Lịch sử văn học tập Việt Nam, Tập 1. Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập Xã hội.
  • Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003). Quê hương thơm hoài niệm.

Chú thích

  1. ^ Nghia M. Vo. Legends of Vietnam: An Analysis and Retelling of 88 Tales. ISBN 0786490608. Trang 56
  2. ^ Viện nghiên cứu và phân tích Hán Nôm, Viện Khoa học tập xã hội nước Việt Nam, Viện Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc, Trung tâm Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc (2006). Tạp chí Hán Nôm, Issues 74-79. Trang 5.
  3. ^ “Những Tuyên ngôn bất hủ”. Thời báo doanh nhân. Truy cập 10 mon 6 năm 2014.
  4. ^ PGS Lê Trung Vũ & PGS TS Lê Hồng Lý. Lễ hội Việt Nam. Nhà Xuất bản: Công ty Văn hóa Hương Trang. Trang 397.
  5. ^ Lê Phước. "Nam Quốc Sơn Hà": Chân lý tự do vương quốc của dân tộc bản địa nước Việt Nam, RFI giờ đồng hồ Việt. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  6. ^ Văn Chung. "Nam quốc tô hà" với 35 dị phiên bản, ko cần của Lý Thường Kiệt, việt nam net. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  7. ^ Nguyễn Khắc Phi. Vài vấn đề cần trao thay đổi tăng về bài xích Nam Quốc Sơn Hà Lưu trữ 2016-06-30 bên trên Wayback Machine, Tạp chí Văn hóa Nghệ An. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  8. ^ Nguyễn Thị Oanh. Về thời gian Ra đời của bài xích thơ Nam quốc tô hà, Tạp chí Hán Nôm số 1(50) năm 2002. Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  9. ^ 大越史記全書/本紀卷之三, 維基文庫. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  10. ^ a b Nguyễn Tri Tài. Giáo trình giờ đồng hồ Hán, tập luyện I: hạ tầng. Nhà Xuất phiên bản Đại học tập Quốc gia Thành phố Sài Gòn. Thành phố Sài Gòn, năm 2002. Trang 43.
  11. ^ a b Chiêu Minh. Cố GS Nguyễn Tài Cẩn 19 năm "sửa" bài xích "Nam quốc tô hà!", Thể thao & Văn hóa. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  12. ^ “Lĩnh Nam Chích Quái - Sách Sử Việt Nam”. Truy cập 9 mon 8 năm 2016.
  13. ^ Hầu không còn những ngôn phiên bản bên trên đều nhìn thấy nhập cỗ Thư mục đề yếu đuối - Di sản Hán Nôm nước Việt Nam. NXB KHXH, H.1993, 3 tập
  14. ^ “Lĩnh Nam Chích Quái”. Sách Sử Việt Nam. Truy cập ngày 9 mon 8 năm 2016.
  15. ^ Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm, Viện Khoa học tập xã hội nước Việt Nam, Viện Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc, Trung tâm Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc (2005). Tạp chí Hán Nôm, Issues 68-73. Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm, Ủy ban Khoa học tập xã hội nước Việt Nam. Trang 8.
  16. ^ Viện Khảo cổ học tập, Ủy ban Khoa học tập xã hội nước Việt Nam (2004). Những trị hiện nay mới nhất về khảo cổ học tập năm. Nhà Xuất bản: Viện Khảo cổ học tập, Ủy ban Khoa học tập xã hội nước Việt Nam. Trang 726.
  17. ^ Tức Trương Hống, Trương Hát.
  18. ^ Đại Việt sử ký toàn thư; Soạn fake Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên,... Dịch fake Viện Sử học tập Việt Nam; Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, 1993.
  19. ^ Bản năng lượng điện tử Đại Việt sử ký toàn thư, trang 110.
  20. ^ Việt năng lượng điện u linh; biên soạn fake Lý Tế Xuyên, dịch fake Lê Hữu Mục, Nhà Xuất phiên bản Dâng Lạc, Chuyện Trương Hống và Trương Hát.
  21. ^ Ủy ban Khoa học tập xã hội nước Việt Nam (2000). Lịch sử văn học tập nước Việt Nam, Tập 1. Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập Xã hội. Trang 192.
  22. ^ Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003). Quê hương thơm hoài niệm. Tập 6. Trang 61.
  23. ^ Nguyễn Sơn Phong. Cùng bàn luận tăng về phong thái dịch bài xích "Nam Quốc Sơn Hà", Lao động. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  24. ^ Nguyễn Thiếu Dũng. Án lại cơ hội dịch bài xích thơ Nam quốc tô hà Lưu trữ 2016-09-17 bên trên Wayback Machine, Tạp chí Non nước số 177 (tháng 6 năm 2012). Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  25. ^ a b c Đỗ Thành Dương, Bản dịch bài xích thơ 'Nam quốc tô hà' với cần 'mới'?, việt nam net, truy vấn ngày 29 mon một năm năm 2016.
  26. ^ Trương Phan Việt Thắng. Về phiên bản dịch bài xích thơ Nam quốc tô hà được tiến hành sách giáo khoa lớp 7, Chúng Ta. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  27. ^ Hoàng Phương, Lan Hạ. Tranh cãi về phiên bản dịch mới nhất bài xích thơ Nam quốc tô hà, VnExpress. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  28. ^ “Ý loài kiến của những người dân về phiên bản dịch của Trần Trọng Kim và phiên bản dịch của Lê Thước + Nam Trân”.
  29. ^ Hoàng Phương. Tổng căn nhà biên phân tích và lý giải về phiên bản dịch thơ Nam quốc tô hà, VnExpress. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  30. ^ Bài thơ 'Nam quốc tô hà' với 35 dị phiên bản, Zing. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.