trương định là ai

Bách khoa toàn thư phanh Wikipedia

Bình Tây Đại Nguyên Soái
Trương Định

Bạn đang xem: trương định là ai

Chân Dung Trương Định

Sinh1820
Bình Sơn, Tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam
Mất19 mon 8, 1864 (43–44 tuổi)
Gò Công (tỉnh Gia Định), Việt Nam
Tên khácTrương Trường Định
Phối ngẫu(Lê Thị Thưởng) Trần Thị Sinh
Con cáiTrương Quyền
Cha mẹ
  • Trương Cầm (cha)

Trương Định (Chữ Hán: 張定; 1820 – 1864) hoặc Trương Công Định hoặc Trương Trường Định, là võ quan lại triều Nguyễn, và là thủ lĩnh kháng Pháp tiến trình 1859 – 1864, nhập lịch sử hào hùng nước Việt Nam.

Tóm lược đái sử[sửa | sửa mã nguồn]

Trương Định sinh bên trên thôn Tư Cung, phủ Bình Sơn, Tỉnh Quảng Ngãi (nay là xã Tịnh Khê, thành phố Hồ Chí Minh Tỉnh Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi). Cha ông là Lãnh binh Trương Cầm, từng là Hữu thủy Vệ uý ở Gia Định bên dưới thời vua Thiệu Trị.

Năm 1844, Trương Định theo đuổi thân phụ nhập Nam. Sau Khi thân phụ thất lạc, ông cư trú ngay lập tức điểm thân phụ đóng góp quân. Sau cơ, ông kết duyên với bà Lê Thị Thưởng, vốn liếng là đàn bà của một hào phú ở thị trấn Tân Hòa, tỉnh Gia Định (Gò Công Đông,Tiền Giang ngày nay).

Năm 1850, tận hưởng ứng quyết sách khẩn phí của tướng mạo Nguyễn Tri Phương, Trương Định xuất chi phí đi ra chiêu tập dân nghèo khó lập bốt điền ở Gia Thuận (Gò Công), vì vậy, ông được căn nhà Nguyễn vấp ngã thực hiện Quản cơ,[1] hàm chánh lục phẩm.

Trở trở nên thủ lĩnh kháng Pháp[sửa | sửa mã nguồn]

Mộ và thông thường thờ Trương Định ở thị xã Gò Công

Năm 1861, Pháp tiến công Gia Định thứ tự loại nhất , Trương Định rước quân phối phù hợp với binh của tướng mạo Nguyễn Tri Phương chống lưu giữ chiến tuyến Chí Hòa. Khi Đại bốt Chí Hòa thất thủ, ông tháo lui về Gò Công, nằm trong Lưu Tiến Thiện, Lê Quang Quyền chiêu binh ứng nghĩa, trấn lưu giữ vùng Gia Định-Định Tường.

Ở trên đây, Trương Định tổ chức triển khai lại lực lượng, lên kế hoạch tác chiến trong những vùng Gò Công, Tân An, Mỹ Tho, Chợ Lớn, Thành Phố Sài Gòn, Đồng Tháp Mười và kéo dãn đến tới biên cương Campuchia.

Kể về ông ở tiến trình này, sử căn nhà Nguyễn chép:

Trương Định nối liền võ nghệ, dũng mãnh, mưu kế lược. Tự Đức năm loại 14 (1861), trở nên Gia Định hữu sự, [a] Định tận hưởng ứng việc nghĩa, chiêu tập thú dõng được rộng lớn 6.000 người, lại kiêm cai quản những đầu mục thân thiện hào mộ việc nghĩa, dồn lập 18 cơ quân, luôn luôn kháng tấn công người Pháp, chiếm được súng ống vũ khí và đúc chế thêm thắt nhằm sử dụng, được bạt vấp ngã thực hiện Quản cơ lĩnh Phó Lãnh binh Gia Định.[2]

Ngày 5 mon 6 năm 1862, triều đình Huế thỏa thuận hòa ước với Pháp. Cũng theo đuổi sử căn nhà Nguyễn thì:

Tháng 7 năm 1862...kể từ Khi tiếp tục toan hòa ước rồi, Ngài [Tự Đức] truyền dụ Nam Kỳ nghỉ ngơi binh và yêu sách Trương Định đi ra Phú Yên. Khi ấy trong những tỉnh Gia Định, Định Tường, Biên Hòa những người dân ứng nghĩa rủ nhau liên hiệp, tôn Trương Định thực hiện Đại đầu mục, nài tạo ra tấn công, Đình thần nghị rằng: "bây giờ việc Bắc Kỳ đương khẩn, nhưng mà Nam Kỳ chưa xuất hiện thời cơ gì, nài giao phó Phan Thanh Giản hiểu dụ". Nhưng Trương Định tiếp tục lâu nhưng mà ko chịu đựng về cung chức, bị không bổ nhiệm hàm.[3]

Trên thực tiễn, ông tiếp tục kể từ chối thư dụ sản phẩm của tướng mạo Pháp là Bonard, bỏ mặc chiếu vua đi ra mệnh lệnh bến bãi binh vì thế Phan Thanh Giản truyền nhập và rút quân về Gò Công, xưng là Trung thiên tướng mạo quân,[4] và được quần chúng tôn là Bình Tây Đại Nguyên soái, lấy điểm này thực hiện bạn dạng doanh, thiết kế những địa thế căn cứ địa kháng chiến.

Ngày 16 mon 12 năm 1862, Trương Định tiếp tục đi ra mệnh lệnh tiến công những địa điểm của quân Pháp ở cả tía tỉnh miền Đông Nam Sở, đẩy Pháp nhập tình thế lúng túng, tiêu cực. Tháng hai năm 1863, nhờ với viện binh tương hỗ, Pháp phản công bên trên Biên Hòa, Chợ Lớn, vây hãm Gò Công. Ngày 26 mon hai năm 1863, Pháp xâm lăng trở nên trì, ông bay ngoài vòng vây và kéo quân về Biên Hòa.

Tháng 9 năm 1863, tướng mạo Lagrandière thanh lịch thay cho Bonard, phanh cuộc càn quét tước loại nhì, bắt được bà xã con cái và một số trong những tùy tùng của Trương Định.

Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 19 mon 8 năm 1864, Huỳnh Công Tấn phản bội dẫn đàng mang lại quân Pháp bất thần vây hãm đột kích. Bản doanh Đám lá tối trời [b] thất thủ, Trương Định bị trọng thương (gãy xương sống).[5]

Về chết choc của ông, những mối cung cấp ko thống nhất về sự ông với tử tiết hay là không. Hầu không còn những mối cung cấp nhận định rằng ông tiếp tục tử tiết nhằm ngoài rớt vào tay giặc.[6][7][8][9] Mặt không giống, theo đuổi Việt sử Tân Biên của Phạm Văn Sơn, "ông và 28 người tùy nằm trong bị phun chết".[10] Khi ấy, ông 44 tuổi tác.

Hay tin tưởng Trương Định tử tiết, vua Tự Đức sai truy tặng ông phẩm hàm, và năm 1871 lại mang lại lập thông thường thờ ông bên trên Tư Cung (Quảng Nghĩa). Con ông là Trương Quyền tiếp tục rút lên vùng Châu Đốc nối tiếp kháng Pháp thêm thắt 6 năm nữa.

Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã trải 12 bài xích thơ và một bài xích văn tế điếu ông. Trích ra mắt một bài:

Xem thêm: tự long thi ai là triệu phú

Bàn thờ Trương Định ở phía bên trong đền
Trong Nam, thương hiệu bọn họ phất như cồn
Mấy trận Gò Công nức giờ đồng hồ đồn
Đấu đạn hỡi rêm tàu bạch quỷ
Hơi gươm thêm thắt rạng vẻ Hoàng Môn
Ngọn cờ ứng nghĩa trời ko bẻ
Quả ấn Bình Tây khu đất vội vã chôn
Nỡ khiến cho nhân vật rơi giọt luỵ
Lâm dâm tía chữ điếu vong hồn.

Từ cơ đến giờ, nhiều thương hiệu đàng bên trên những thành phố Hồ Chí Minh và thương hiệu ngôi trường học tập ở nước Việt Nam được có tên ông.

Tuyên tía nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]

Tuyên tía của Trương Định nhập thư vấn đáp thư dụ sản phẩm của tướng mạo Pháp Bonard nhập thời điểm cuối năm 1862:

Triều đình Huế ko coi nhận tất cả chúng ta, tuy nhiên tất cả chúng ta cứ đảm bảo an toàn Tổ quốc tất cả chúng ta.

Ông vấn đáp Phan Thanh Giản về sự bến bãi binh kháng Pháp: “Triều đình nghị hòa thì cứ nghị hòa còn việc của Định thì Định cứ thực hiện. Định thà đắc tội với Triều đình chứ không cần nỡ ngồi coi giang san này say sưa...”

Tuyên tía của Trương Định gửi những quan lại ở Vĩnh Long, nhằm tỏ ý ly khai với Nam triều (vì sau hòa ước Nhâm Tuất, vua Tự Đức đi ra mệnh lệnh ông nên bến bãi binh) nhập mon hai năm 1863:

Muốn quay về nó như xưa, dân bọn chúng tía tỉnh đòi hỏi Shop chúng tôi hàng đầu khởi nghĩa, Shop chúng tôi ko thể làm cái gi được không giống. Chúng tôi sẵn sàng hành động nhập phía Đông rưa rứa phía Tây, Shop chúng tôi kháng đối và hành động. Chúng tôi tiếp tục tấn công té bọn giặc cướp...
Chúng tao thề thốt tiếp tục tấn công mãi và tấn công không ngừng nghỉ, Khi tao thiếu hụt toàn bộ tiếp tục bẻ nhánh cây thực hiện cờ, lấy hèo gộc thực hiện võ khí mang lại binh lính ta...

Hịch của Trương Định (tháng 8 năm 1864):

Lòng dân tiếp tục mong muốn tao lên thực hiện nguyên vẹn nhung tía tỉnh, tao coi nhập lòng dân chiều chuộng ko nhạt lạt của người xem so với tao. Thế là xong xuôi bất miễn thứ giặc cướp.

Mấy đoạn trích bên trên, được ghi sang trọng bên trên thông thường thờ Trương Định, ở ngay lập tức trung tâm thị xã Gò Công.

Nhận xét[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng đài Trương Định ở trung tâm thị xã Gò Công
  • Trung úy Léopold Pallu (1828 – 1891), sĩ quan lại tùy viên Tổng hành dinh cơ của Phó đề đốc Charner, và là kẻ lãnh đạo group thủy quân lục chiến tấn công nhập Đại bốt Chí Hòa, trở nên Định Tường (Mỹ Tho), viết:
Lúc bấy giờ (tháng 6 năm 1861) với cùng 1 người An Nam đặc biệt quyết định và hào hùng thương hiệu là Trương Định[c] cho thấy thêm tiếp tục dấy loàn khởi nghĩa nhập toàn xứ...Là 1 trong những số những người dân nhiều nghị lực nhất, anh tao xí gạt là tiếp tục bị tiêu diệt nhập trận Gò Công, tuy nhiên sau này lại xuất hiện nay và hành động nhập không còn mùa mưa...Mãi về trong tương lai, Khi tao đã sở hữu Biên Hòa, thương hiệu Trương Định vùng vẫy tàn đập phá không còn nhì vùng tứ giác của tao...[11]
  • Trong sách Sài Gòn xưa – nén tượng 300 năm ở trong phòng văn Sơn Nam với đoạn:
Yêu nước đặm đà, khí khái trước nghĩa rộng lớn, đứng số 1 nhập trào lưu kháng Pháp ở Nam Kỳ vẫn chính là Trương Định. Mang ơn vua, lưu giữ khu đất mang lại vua (Gò Công là điểm trị tích của Phạm Đăng Hưng và đàn bà là bà Từ Dũ), tuy nhiên kháng mệnh lệnh Khi rời khu đất mang lại Pháp. Trương Định và dân bốt điền tận dụng địa hình rừng ngập đậm Gò Công nhằm khởi nghĩa, phủ đập, xây lũy. Giặc nên vất vả, tổ chức triển khai nội ứng mới mẻ làm thịt được ông, trải qua nhiều cuộc hành binh cấp cho tướng mạo, sắp xếp súng rộng lớn bên trên thuyền nhỏ, nhằm dịch rời điểm nước khô. Địch nên rước xác ông phơi bầy trước chợ nhằm thực hiện hội chứng cớ...và chôn ông thân thiện chợ, nếu như chôn điểm hẻo lánh, e nghĩa binh lập đàn tế cờ, phục thù hằn mang lại căn nhà tướng mạo. Cụ Đồ Chiểu tiếp tục rước toàn bộ tận tâm ghi chép bài xích văn tế ông và 10 bài xích liên trả.[12]

Gia quyến[sửa | sửa mã nguồn]

Người bà xã chính[sửa | sửa mã nguồn]

Lê Thị Thưởng (? – ?) là đàn bà một hào phú ở thị trấn Tân Hòa (Gò Công). Bà và Trương Định kết duyên năm này ko rõ ràng, tuy nhiên theo đuổi sử sách thì ...nhập năm 1854, nhờ việc trợ hùn của mái ấm gia đình mặt mày bà xã, Trương Định xuất gia sản, chiêu tập dân nghèo khó lập bốt điền Gia Thuận (Gò Công).[13]

Sau Khi ông xã và con cái thất lạc vì thế việc nước, chép chuyện của bà như sau:

(Trương Định) sau vì thế thất lợi nhưng mà thất lạc, con cái ông là (Trương) Tuệ cũng bị tiêu diệt vì thế việc quân, bà xã (Trương) Định là Lê Thị Thưởng vì thế ko điểm nương tựa nên về quê quán (Quảng Ngãi, quê chồng) thực hiện ăn. Năm (Tự Đức) loại 27 (1874), quan lại tỉnh Tỉnh Quảng Ngãi tâu rằng, (Trương) Định là người dân có nghĩa khí rất rất đáng ca tụng mà bây giờ bà xã của (Trương) Định lại là kẻ nghèo khó cực, rất rất đáng thương. Vậy, nài tiếp tế trong cả đời mang lại (vợ Trương Định) hàng tháng đôi mươi quan lại và 2 phương gạo...
Năm (Tự Đức) loại 34 (tức năm 1881), lại cấp cho thêm thắt cho những người bà xã (của Trương Định) hàng tháng 10 quan lại, mặt khác, sai xã ấy nên thỉnh phảng phất cho tới thăm hỏi. Khi bà thất lạc, (vua ban) mang lại 100 quan lại chi phí (để mai táng).[14]

Người bà xã thứ[sửa | sửa mã nguồn]

Trần Thị Sanh (1820 – 1882) là em bọn họ (con cô) thái hậu Từ Dụ, u vua Tự Đức. Bà Trần Thị Sanh là con cái loại sáu của ông Trần Văn Đồ và bà Phạm Thị Phụng. Bà Phụng là em gái ông Phạm Đăng Hưng, thân phụ của bà Phạm Thị Hằng, tức thái hậu Từ Dụ. Trước Khi về thực hiện bà xã loại Trương Định, bà từng với cùng 1 đời ông xã là ông Dương Tấn Bổn và một cô đàn bà thương hiệu Dương Thị Hương. Bà Hương trong tương lai gả mang lại ông Huỳnh Đình Ngươn, thân phụ của chí sĩ Huỳnh Đình Điển. Ông Bổn thất lạc sớm[15], nghĩa tình bà xã ông xã đứt đoạn, bà Sanh cố chí thắc mắc chuyện thực hiện ăn và trở nên một trong mỗi người giàu sang ở xứ Gò Công.

Giàu với, bà Sanh sử dụng chi phí mua sắm lúa gạo, nhờ Trương Định rước cứu giúp tế dân, và còn đem chi phí mang lại ông Định quy tụ dân lên đường khai khẩn khu đất đai. Sau Khi ông xã bị tiêu diệt được hai năm, bà về thực hiện hầu thiếp mang lại Trương Định[15], nên dân gian tham mới mẻ gọi là bà Hầu.

Gò Công với tứ tổng nhiều,
Mà riêng biệt với cùng 1 bà Hầu nhiều vĩ đại.[16]

Khi Trương Định phất cờ tấn công Pháp, bà Sanh (khi này đang trở thành bà xã loại Trương Định) thắc mắc việc rèn tranh bị, tích trữ thực phẩm mang lại nghĩa binh. Khi ông xã thất lạc, bà rước xác ông về chôn bên trên Gò Công.

Năm 1864, sau khoản thời gian Trương Định tử tiết, bà Sanh nhập miếu quy nó, giao phó quyền coi nom tài sản mang lại con cái riêng biệt Dương Thị Hương và con cái rể là Tri thị trấn Trường Bình.

Vị trí lăng mộ[sửa | sửa mã nguồn]

Mộ Trương Định thuở đầu (1864) được tạo vì chưng hồ nước dù dước và bên trên bia đá với tương khắc bao nhiêu chữ: Đại Nam - An Hà lãnh binh kiêm Bình Tây Đại tướng mạo quân Trương công húy Định chi mộ. Nhà nạm quyền Pháp bắt đục vứt sản phẩm chữ Bình Tây Đại tướng mạo quân và trị bà Sanh 10.000 quan lại chi phí vì thế tội lập bia trái khoáy phép tắc.

Năm 1874, bà Sanh thực hiện đơn nài tu sửa mộ mang lại ông xã. Lần này mộ Trương Định được xây bằng đá tạc hoa cương, với 3 bức hoành phi và 6 trụ đá ghi lại thân thiện thế và sự nghiệp của ông. Một đợt nữa, những hoành phi và trụ đá bị Pháp đi ra mệnh lệnh đục vứt...[17]

Nhà nghiên cứu và phân tích Huỳnh Minh mang lại biết: "Trải nhiều năm Pháp nằm trong, mộ Trương Định trở nên phí phế truất. Sau với bà Huỳnh Thị Điệu, hay còn gọi là bà Phủ Hải[d] mang lại thay thế lại. Năm 1956, được sửa thanh lịch thứ tự nữa"...[18]

Xem thêm: phật bà tây bổ đà sơn là ai

Từ năm 1972 cho tới năm 1973 xây thêm thắt thông thường thờ. Lăng mộ và thông thường thờ Trương Định và được Sở Văn hóa - tin tức nước Việt Nam thừa nhận là Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia ngày 6 mon 12 năm 1989.

Lễ hội tưởng vọng ông ra mắt bên trên trên đây những ngày 19 và đôi mươi mon 8 dương lịch thường niên.

Trương Định cũng khá được hậu thế tôn vinh bên trên di tích lịch sử thánh địa bọn họ Trương nước Việt Nam nằm trong thị xã Thiên Tôn, thị trấn Hoa Lư, Tỉnh Ninh Bình. Đền Trương là điểm thờ những người dân bọn họ Trương tiếp tục khuất bên trên bàn thờ tổ tiên xã hội,[19] nhập hậu cung với tượng thờ Ngọc Hoàng Thượng đế (Trương Hữu Nhân) và 14 danh nhân bọn họ Trương vượt trội tức thời phong con kiến ở 3 miền nước Việt Nam gồm: Ban văn thờ Thái phó Trương Hán Siêu, Trạng nguyên vẹn Trương Hanh, Trạng nguyên vẹn Trương Xán, Thượng thư Trương Công Giai, Thái sư Trương Đăng Quế, Đông những học tập sĩ Trương Quốc Dụng, Thượng thư Trương Công Hy. Ban võ thờ Tướng Trương Hống, Tướng Trương Hát, Tướng Trương Nữu, Tăng lục võ sư Trương Ma Ni, Tướng Trương Chiến, Đại tướng mạo quân Trương Minh Giảng và Anh hùng Trương Công Định.

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ở trên đây chỉ trận Đại bốt Chí Hòa xẩy ra nhập mon hai năm 1861.
  2. ^ Vị trí kể từ Gò Công lên đường về phía ao Trường Đua, theo đuổi đàng ấp Long Hưng cho tới té tía ấp Giá Trên nằm trong xã Kiểng Phước; kể từ trên đây với bảng chỉ dẫn lên đường thêm thắt 8,5 km nữa nhằm cho tới thông thường thờ Trương Định (Gia Thuận). điểm này, Khi xưa là chống "Đám lá tối trời".
  3. ^ Trương Định (ghi chú của Hoang Phong, người dịch sách).
  4. ^ Bà Điệu là đàn bà út ít của bà Dương Thị Hương, đàn bà riêng biệt của bà Trần Thị Sanh, và ông Huỳnh Đình Ngươn. Bà Điệu lấy ông xã là Đốc Phủ sứ là Nguyễn Văn Hải, nên gọi là bà Phủ Hải.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn tì Thế (1992), tr. 920
  2. ^ Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện, tr. 877
  3. ^ Theo Quốc triều chánh biên toát yếu, tr. 401.
  4. ^ Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện, tr. 878
  5. ^ Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn tì Thế (1992), tr. 921
  6. ^ Mark W. McLeod (1991). The Vietnamese Response vĩ đại French Intervention, 1862-1874. Greenwood Publishing Group. tr. 65. Wounded and facing capture, he took his own life.
  7. ^ William Appleman Williams, Lloyd C. Gardner chỉnh sửa (1989). America in Vietnam: A Documentary History. Norton. tr. 16.
  8. ^ 130 năm coi lại cuộc sống & sự nghiệp Trương Định: kỷ yếu đuối hội thảo chiến lược khoa học. Sở văn hóa truyền thống vấn đề Tiền Giang. 1995. tr. 11.
  9. ^ Nguyễn Khắc Viện (1978). The long resistance: 1858-1975. Nhà xuất bạn dạng Ngoại ngữ. tr. 14.
  10. ^ Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 5, luyện thượng, tr. 195), trích: "Một bộ-hạ là Huỳnh-công-Tấn đã trải phản qua loa đầu sản phẩm Pháp, rồi dẫn Liên quân cho tới vây bắt. Ông và 28 người tùy nằm trong bị phun bị tiêu diệt."
  11. ^ Theo Léopold Pallu, Histoire de L’Expédition de Cochinchine en 1861 (Lịch sử cuộc viễn chinh Nam Kỳ 1861), vì thế căn nhà xuất bạn dạng Hachette in bên trên Pháp năm 1864. Bản dịch của Hoang Phong. Nhà xuất bạn dạng Phương Đông, 2008, tr. 252.
  12. ^ Sơn Nam, Sài Gòn xưa - nén tượng 300 năm, Nhà xuất bạn dạng. Trẻ, 2008, tr. 162.
  13. ^ Nhiều người biên soạn, Hỏi đáp lịch sử hào hùng Việt Nam, Nhà xuất bạn dạng. Trẻ, 2007, tr. 88-89.
  14. ^ Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện, tr. 878.
  15. ^ a b Trần Anh Tài, Chút kỉ niệm xưa, báo Khoa học tập Phổ thông.
  16. ^ Nguyễn Liên Phong, Nam Kỳ phong tục nhơn vật trình diễn ca.
  17. ^ Theo Cao Văn Sáu, Vợ Trương Định, một liệt phái đẹp tứ thứ tự vươn cao nhập số phận, sách Nam Sở xưa và ni, Nhà xuất bạn dạng TP.HCM, 2005, tr.173 - 176.
  18. ^ Huỳnh Minh, Gò Công xưa, Nhà xuất bạn dạng Thanh Niên, 2001, tr. 77.
  19. ^ “XÂY DỰNG NHÀ THỜ HỌ TRƯƠNG VIỆT NAM LÀ ĐỂ LẠI MỘT CÔNG TRÌNH TÂM LINH MUÔN ĐỜI CHO CON CHÁU MAI SAU”. Bản gốc tàng trữ ngày 13 tháng bốn năm 2016. Truy cập ngày 7 mon 11 năm 2019.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện, truyện "Trương Định", Nhà xuất bạn dạng Văn học tập, 2004.
  • Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn tì Thế biên soạn, Từ điển anh hùng lịch sử hào hùng Việt Nam, NXB Khoa học tập xã hội, 1992.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]